DEĞİŞİMİN GEREKÇELERİ

• Lise müfredatı ile ÖSS arasındaki uyumsuzluk.

• Üniversitelerin, akademik eğitimde “bilgi”nin gerekliliğine ve temel bilgilerden yoksun bir üniversite eğitiminin mümkün olamayacağına dair görüş bildirmeleri.

• Ölçme ve değerlendirme kriterleri bakımından daha geniş bir içeriğin ve konu yelpazesinin daha objektif sonuçlar verecek olmasının anlaşılması.

• Bilimsel zorunluluğun ve toplumsal beklentinin de bu yönde olması.

• Eski sistemin bir anlamda ömrünü tamamlaması.

• 1 puan aralığına düşen öğrenci sayısının istatistiksel olarak çok fazla alması.

• Bir öğrencinin bütün puan türlerinde birinci olma olasılığının, sınavın objektifliğine gölge düşürmesi.

• Öğrencilerin bazı derslerden sıfır çekmelerinin bir kader haline gelmesi.

• Minimum puanların oluşmasında, daha doğrusu üniversiteye yerleşmede yaşanan dengesizliklerin taban puanların oluşumunda istikrarsız bir ortam yaratması.

NELER DEĞİŞTİ ?

• Müfredat (konu ve soru içeriği)

• Sınavdaki soru dağılımları

• Cevaplanması gereken soru sayıları

• Puan türleri, hesaplama modeli ve katsayılar

• AOBP katkı oranları

• Meslek Liseleri'nin müfredatı

• Zaman kullanımı ve sınav süresi

• Ayrıca sınava hazırlayan kurumların profesyonelliğini ölçen kriterler

DEĞİŞİMİN OLUMLU YANLARI

• Müfredatın zenginleştirilmesi ile lise son sınıftaki devamsızlıkların kısmen de olsa engellenebilmesi.

• Geniş içerikle daha objektif bir değerlendirme yapılabilir bir çerçevenin oluşturulması ve böylece ancak hak eden öğrencilerin üniversiteyi kazanabileceği bir sistemin önünün açılması.

• Bilgi olmadan başarının olamayacağına dâir düşünceye kısmen geri dönülmesi.

• Öğrencileri sınava hazırladığını zanneden amatör kursların ve tecrübesiz öğretmenlerin yerine profesyonel kurumların ve kaliteli öğretmenlerin daha ön plana çıkacak olması.

• Alana dayalı derslerin sorularının ve katkılarının artırılması. Böylece öğrencinin alan dışı derslerle meşgul olmayarak kendi alanına yoğunlaşacak olması.

• Meslek liselilere daha dar ama bildikleri bir müfredatın sunulması.

• Her puan türünde ayrı bir birincinin çıkma olasılığının önünün açılması.

• Sınavın, yükseköğretim programlarının minimum (taban) puanlarının oluşmasında sistematik bir denge oluşturacak şekilde yeniden düzenlenmesi.

DEĞİŞİMİN OLUMSUZ YANLARI

• Sistem değişikliğinin eski ve yeni tüm adaylara birden uygulanması. Dolayısıyla bilgi temelinde yetişmeyen önceki adayların (mezunların) tam anlamıyla eğitimini alamadıkları bir çerçeveden sorumlu olarak sınava girmeleri ve zorlayıcı bir risk olarak mezun öğrencilerin bundan etkilenmesi.

• Meslekî alan uygulamasında hâlâ zenginleştirilmeye gidilememesi. Dolaysıyla, Meslek liseli adayların yine bir kısırdöngü içerisinde kısıtlı sayıda bölüme girme mücâdelesi verecek olmaları.

• Sınavın birinci bölümünde yer alan, “Alan-dışı” derslerin katkısının yükseltilmesi. (Örnek: Sayısalcılar için “Soysal Bilimler 1”, Sözel ve Eşit Ağırlıkçı 'lar için de “Fen Bilimleri 1” testlerinin katsayılarının artırılması) . Ancak yeni hâliyle bu net sayılarının 0.1 yerine 0.2'le çarpılacak olması öğrenci için yine çok özendirici olmayacak. Burada ele aldığımız katsayıların artmasıyla birlikte değişen puan farkı getirisi puan türlerine göre yaklaşık 8 – 10 puan arasındadır. Toplam puanın, 300 olduğunu varsayacak olursak, bu katkı çok kayda değer ve özendirici bir katkı değildir. Çünkü öğrenci zâten kendi alanına yoğunlaşacağı için ve de sınavın kinci kısmında ilk kez karşılaşacağı soruları da çözebilmek ve de kendine zaman yaratabilmek için doğal olarak bu alan-dışı konulara yönelemeyecektir. Dolaysıyla öğrenci 5 tane alan-dışı soru çözüp, 1 tane alan-içi soru çözmüş gibi puan almaktansa, bu mesai için harcayacak olduğu zamanı, direkt olarak kendi alan-içi sorularından yana kullanacaktır.

• Değişimin kamuoyuna sunulmasındaki zamanlama da öğrencileri tedirgin etmiş, öğrenciler gelecek yıl sınava acaba hazırlansam mı, hazırlanmasam mı; veyâ tercih yapsam mı, yapmasam mı ikilemi yaşamışlardır.

• ÖSYM yeni ve köklü bir sistem getirmek yerine eski sistemi tamir ederek ilerlemeye çalışmıştır.

• Sınav sistemini belirleyen yetkililerin, toplumsal bir konsensüse pek açık olmayışı ve bu konuda bilimsel çalışma yapan veya duyarlılık gösteren kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütleri ile iş birliği içinde olmamaları da bu sistemin eksiklikleri arasında ele alınabilir.

• Son olarak, değişimin beklentileri karşılayamaması ve gelecek olan 5 yılda üniversite önünde yaşanacak olan yığılmaların önüne geçilememesi de yine bu yeni sistemin olumsuz bir yönü olarak ifade edilebilir.

ESKİ VE YENİ ÖSS

Bildiğini gibi, 2005 ve öncesinde uygulanan ÖSS, iki bölümden oluşmakta ve her bölümde 90 adet soru ile adayların bilgisi ve deneyimleri sorgulanmaktaydı. Bu bölümler: Sözel Bölüm ve Sayısal Bölüm idi. Yeni sistemde ise bu tip bir bölüm ayrımı ortadan kaldırılmış ve sorular bölüm ismi ile adlandırılmayan bir düzen içerisinde ÖSS adaylarının bilgisine sunulmuştur. Demek ki bundan sonra, sınavda genel anlamda Sözel veyâ Sayısal sorular başlıkları, artık kullanılmayacaktır. Sonuç olarak, yeni sistemde sınav, 1. ve 2. bölüm olarak iki kategoride öğrenciye sunulacaktır. Bu bölümleri kısaca ele alacak olursak;

• 1. Bölüm: “ Ortak Genel Kültür Dersleri ” referans alınarak ÖSS stiline göre hazırlanmış 120 sorudan ve 4 ders kategorisinden oluşan bölümdür.

• 2. Bölüm: “ Alan/Bölüm Dersleri ” referans alınarak hazırlanan ve bilgi ağırlıklı soruların yer aldığı yine 4 ders kategorisinden oluşan 120 soruyu içeren bölümdür.

1. BÖLÜMÜN ÖZELLİKLERİ

• Lise 1., Lise 2 ve Lise 3 müfredatında yer alan “ Ortak Genel Kültür Dersleri ”ndeki bilgilerin sorgulandığı bölümdür. Ancak Lise 1 müfredatı ağırlıktadır.

• Yorum, analitik düşünce, muhakeme gücü ve mantık yürütme ağırlıklı soru kalıpları kullanılacaktır. (Bu özellikleri itibariyle ÖSS soru stili diye de adlandırılabilir.)

• Sınava giren her aday bu bölümdeki tüm soruları lise türü ve alan farkı gözetmeksizin cevaplandırmak durumundadır / zorundadır.

• Bu bölümdeki her dersin her puan türüne katkısı vardır. Bu bölüm hem 1. tür puanlar, hem de 2. tür puanlar hesaplanırken dikkate alınacaktır.

• Yine bölümdeki puan türü, Önlisans (2 Yıllık Meslek Yüksek Okulları) programlarını ve Açıköğretim' in Lisans ve Önlisans programlarını seçecek adaylar için yeterli olan bölümdür.

• Ayrıca bu bölümdeki puan türü, Meslek Liseli adayların Meslekî Lisans Programları 'nı (4 Yıllık Lisans Programlarını) seçmek için de yeterli olan bölümdür.

• Son olarak şunu da eklemek istiyorum ki, yine bu bölümdeki puan türü, Özel Yetenek Sınavı 'yla öğrenci alan programlara önkayıtta, referans alınacak bölümdür.

1. BÖLÜMÜN SORU DAĞILIMI

2. BÖLÜMÜN ÖZELLİKLERİ

• Bu bölüm ise, Lise 2 ve Lise 3 müfredatında yer alan “ Alan/Bölüm Dersleri ”ndeki bilgilerin sorgulandığı bölümdür. Lise 1 müfredatını içermeyebilir.

• Bu bölümde bilgi ve akademik yetenekleri yoklayan soru kalıpları kullanılacaktır. (Bu soru kalıpları, kısmen ÖYS soru stili diye de tanımlanabilir.)

• Sınava giren ve meslek liseli olmayan her aday, alanıyla ilgili bir lisans programına yerleşmek için bu bölümün sorularını da cevaplandırmak durumunda ve zorundadır.

• Bu bölümdeki her dersin, her puan türüne katkısı olmayabilecektir ve sadece 2. tür puanlar hesaplanırken dikkate alınacaktır.

• Yine bu bölüm, Meslekî Lisans Programları 'nı seçecek meslek liseli adayların cevaplandırmayacağı bir bölümdür.

• Her liseli kendi alanıyla ilgili sadece 2 tür soru kategorisinden soru çözümü yapacaktır. (Diğer alanlara da bakabilir, ancak; diğer alanlar için pek zaman kalacağını öngörmüyoruz.) Buna rağmen Ortak alanları seçmek isteyen adaylar 3. bir alandaki soru kategorisini de cevaplandırabileceklerdir. Fakat daha önce söylediğim gibi, zamanı çok iyi kullanarak ve en başta sınava bu strateji ile başlayarak böyle bir yol izlenmelidir. Aksi takdirde, ana alandaki soruları çözemeyip, ana alandan yerleşemeyeceğini düşünen bir aday, sınav ânında bu tür bir strateji değişikliği yaparsa, sonuçlar çok iç açıcı olmayacaktır. Çünkü ortak alan için gerekli olan 3. tür soru kategorisindeki soruları çözmek için hem yeterli zamanı kalmayacak hem de parçalı bulutlu bir soru çözümü yapacağı için, gerek ana alandaki puanları, gerekse ortak alandaki puanları düşük gelebilecektir.

2. BÖLÜM SORU DAĞILIMI

.